Ετικέτα: Διοικητικές διαδικασίες

Παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη – Ν. 5293/2026

Ο νέος νόμος για τη μείωση της γραφειοκρατίας με τίτλο «Παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό στους πολίτες», εισάγει 14 ριζικές παρεμβάσεις με σκοπό την απλοποίηση των συναλλαγών και την κατάργηση των περιττών πιστοποιητικών.

Ο νέος νόμος για τη μείωση της γραφειοκρατίας, που παρουσιάστηκε ως νομοθετική πρωτοβουλία με τίτλο «Παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό στους πολίτες», εισάγει 14 ριζικές παρεμβάσεις με σκοπό την απλοποίηση των συναλλαγών και την κατάργηση των περιττών πιστοποιητικών.

Κύριες Αλλαγές και Άξονες του Νόμου

  • Αντικατάσταση δικαιολογητικών: Οι πολίτες μπορούν πλέον να ολοκληρώνουν τις συναλλαγές τους με το Δημόσιο προσκομίζοντας μια απλή υπεύθυνη δήλωση αντί για πολλαπλά έγγραφα.
  • Αυστηρές ποινές για ψευδείς δηλώσεις: Για την αποφυγή εξαπάτησης, η κατάθεση ψευδούς δήλωσης επιφέρει άμεση ανάκληση της διοικητικής πράξης και διοικητικά πρόστιμα από 2.000 έως 50.000 ευρώ.
  • Αρχή «Μόνον Άπαξ» (Once-Only): Θεσπίζεται η αυτόματη ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ των υπηρεσιών, ώστε ο πολίτης να μην χρειάζεται να προσκομίζει έγγραφα που το κράτος διαθέτει ήδη.
  • Πλατφόρμα CRM: Ενσωματώνεται ένα ενιαίο σύστημα διαχείρισης σχέσεων με τον πολίτη (CRM) στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης για την κεντρική παρακολούθηση όλων των αιτημάτων από το gov.gr, τα ΚΕΠ ή τα τηλεφωνικά κέντρα.
  • Επιτάχυνση επενδύσεων: Παράλληλα, το Υπουργείο Ανάπτυξης εισήγαγε ρυθμίσεις για ταχύτερες αδειοδοτήσεις και μείωση των διοικητικών βαρών στις επιχειρήσεις.
Το άρθρο 3 του Νόμου 5293/2026 εισάγει μια θεμελιώδη αλλαγή, καθώς τροποποιεί τον Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας (Ν. 2690/1999) και καθιερώνει την καθολική αντικατάσταση των δημόσιων εγγράφων με μια απλή υπεύθυνη δήλωση.
Οι βασικές προβλέψεις για τη μείωση και την κατάργηση των δικαιολογητικών περιλαμβάνουν:

1. Αντικατάσταση με Υπεύθυνη Δήλωση (Ν. 1599/1986)

Όταν για μια διαδικασία απαιτούνται πιστοποιητικά, βεβαιώσεις ή δικαιολογητικά που τηρούνται ήδη σε αρχεία του Δημοσίου (π.χ. Δήμοι, Περιφέρειες, ΝΠΔΔ), ο πολίτης ή το νομικό πρόσωπο έχει το δικαίωμα να αντικαταστήσει το σύνολο ή μέρος αυτών με μια υπεύθυνη δήλωση. Αυτό εφαρμόζεται στις περιπτώσεις όπου τα έγγραφα δεν μπορούν ακόμη να αντληθούν αυτόματα από την υπηρεσία μέσω ψηφιακής διαλειτουργικότητας. [3, 4]

2. Αυτεπάγγελτη Αναζήτηση σε Δεύτερο Χρόνο

Η αρμόδια δημόσια υπηρεσία είναι υποχρεωμένη να δεχτεί την υπεύθυνη δήλωση και να εκδώσει τη διοικητική πράξη ή να προχωρήσει το αίτημα. Στη συνέχεια, η ίδια η υπηρεσία αναλαμβάνει να αναζητήσει αυτεπάγγελτα τα επίσημα έγγραφα από τον φορέα που τα εκδίδει.

3. Αυστηρές Προθεσμίες για τους Φορείς

  • Εντός 1 μηνός: Οι δημόσιοι φορείς στους οποίους γίνεται η αυτεπάγγελτη αναζήτηση υποχρεούνται να αποστείλουν τα έγγραφα στην υπηρεσία που τα ζήτησε.
  • Εντός 1 μηνός (μετά την έκδοση): Αν η προθεσμία παρέλθει χωρίς απάντηση, η αρμόδια υπηρεσία προχωρά υποχρεωτικά στον έλεγχο ακρίβειας της υπεύθυνης δήλωσης με άλλα μέσα.

4. Δικλείδες Ασφαλείας & Κυρώσεις

Για να διασφαλιστεί ότι το σύστημα δεν θα υποστεί κατάχρηση, ο νόμος ορίζει ότι αν μετά από έλεγχο η υπεύθυνη δήλωση αποδειχθεί ανακριβής ή ψευδής, επιβάλλονται άμεσα:
  • Ανάκληση της διοικητικής πράξης που εκδόθηκε.
  • Διοικητικό πρόστιμο από 2.000€ έως 50.000€, ανάλογα με το οικονομικό ή διοικητικό όφελος που προσπάθησε να αποκομίσει ο παραβάτης.
  • Καταλογισμός και επιστροφή κάθε ποσού ή δαπάνης που τυχόν καταβλήθηκε αχρεωστήτως στον πολίτη.
Το Υπουργείο Εσωτερικών εξέδωσε τον Μάιο του 2026 δύο εξαιρετικά σημαντικές εγκυκλίους για την άμεση εφαρμογή των βασικών άρθρων του Νόμου 5293/2026.
Οι εγκύκλιοι αυτές καθορίζουν τον ακριβή τρόπο λειτουργίας των δημοσίων υπηρεσιών:

1. Πρώτη Εγκύκλιος (ΔΙΔΔΔΗ/Φ.17/8084/15-6-2026): Αντικατάσταση Δικαιολογητικών

Η εγκύκλιος αυτή εξειδικεύει την εφαρμογή του άρθρου 3 και υποχρεώνει τη δημόσια διοίκηση να αποδέχεται υπεύθυνες δηλώσεις αντί για επίσημα πιστοποιητικά:
  • Κατάργηση προσκόμισης γνωστών εγγράφων: Ξεκαθαρίζεται ότι οι πολίτες δεν θα χρειαστεί ξανά να προσκομίσουν έγγραφα όπως ληξιαρχικές πράξεις γάμου, αντίγραφα πτυχίων, απολυτήρια στρατού ή πιστοποιητικά εγγυτέρων συγγενών.
  • Υποχρέωση αποδοχής: Όλες οι υπηρεσίες του Δημοσίου, οι ΟΤΑ (Δήμοι/Περιφέρειες) και τα ΝΠΔΔ υποχρεούνται νομικά να κάνουν δεκτή την υπεύθυνη δήλωση.
  • Άμεση έκδοση πράξης: Αν από το αίτημα δεν προκαλείται οικονομική δαπάνη για το κράτος, η υπηρεσία εκδίδει αμέσως την απόφαση και ψάχνει τα δικαιολογητικά εκ των υστέρων.

2. Δεύτερη Εγκύκλιος (ΔΙΔΑΔ/Φ.69/282/οικ.8587/22-5-2026): Ψηφιακή Ενημέρωση Ωραρίων

Η εγκύκλιος αυτή αφορά το άρθρο 7 του νόμου, το οποίο εισάγει το νέο άρθρο 5Β στον Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας:
  • Υποχρεωτική ανάρτηση ωραρίων: Κάθε δημόσιος φορέας οφείλει να έχει διαρκώς αναρτημένα στην ιστοσελίδα του τα ωράρια λειτουργίας του.
  • Ειδικές κατηγορίες: Πρέπει να αναγράφονται ξεχωριστά και με σαφήνεια τα ωράρια υποδοχής του κοινού, των δικηγόρων, καθώς και άλλων επαγγελματιών.

Επόμενο Βήμα: Πλατφόρμα politis.gov.gr

Σε συνέχεια αυτών των εγκυκλίων, στις 4 Ιουνίου 2026, ανακοινώθηκε η έναρξη της νέας ψηφιακής πλατφόρμας politis.gov.gr, η οποία θα αποτελέσει το κεντρικό σημείο για την παρακολούθηση των αιτημάτων αυτών.

Τι είναι ο Προσωπικός Αριθμός και που μας χρειάζεται;

 

Η Ελλάδα εισέρχεται σε μια νέα ψηφιακή εποχή, με τον Προσωπικό Αριθμό (ΠΑ) του πολίτη να αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο για την απλοποίηση και την ενοποίηση των συναλλαγών με το Δημόσιο. Ο νέος αυτός μοναδικός αριθμός φιλοδοξεί να βάλει τέλος στην ταλαιπωρία της διαχείρισης πολλαπλών αριθμών, όπως ο Αριθμός Φορολογικού Μητρώου (ΑΦΜ), ο Αριθμός Μητρώου Κοινωνικής Ασφάλισης (ΑΜΚΑ), ο Αριθμός Μητρώου ΕΦΚΑ κλπ,  δημιουργώντας μια ενιαία και ασφαλή ψηφιακή ταυτότητα για κάθε πολίτη.

Τι Είναι ο Προσωπικός Αριθμός;

Ο Προσωπικός Αριθμός είναι ένας μοναδικός, 12ψήφιος αλφαριθμητικός κωδικός που θα αποδίδεται σε κάθε φυσικό πρόσωπο που δικαιούται ΑΦΜ ή ΑΜΚΑ. Η δομή του είναι σχεδιασμένη ώστε να συνδυάζει στοιχεία που ήδη γνωρίζουμε με νέα, εξατομικευμένα χαρακτηριστικά. Συγκεκριμένα, αποτελείται από:

  • Τα εννέα (9) ψηφία του Αριθμού Φορολογικού Μητρώου (ΑΦΜ) του πολίτη.
  • Τρία (3) επιπλέον αλφαριθμητικά στοιχεία στην αρχή. Από αυτά, τα δύο επιλέγονται από τον ίδιο τον πολίτη, ενώ το τρίτο παράγεται αυτόματα από το σύστημα.

Αυτή η δομή διασφαλίζει τη μοναδικότητα του αριθμού για κάθε άτομο και δεν μεταβάλλεται καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του. Σημαντικό είναι να τονιστεί ότι ο Προσωπικός Αριθμός δεν καταργεί άμεσα τον ΑΦΜ και τον ΑΜΚΑ, αλλά λειτουργεί ως ένας ενοποιημένος αριθμός που σταδιακά θα τους αντικαταστήσει στις περισσότερες συναλλαγές.

Πώς Εκδίδεται;

Η διαδικασία έκδοσης του Προσωπικού Αριθμού είναι απλή, γρήγορη και πραγματοποιείται ψηφιακά, μέσω της ειδικής πλατφόρμας myInfo.gov.gr. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι ο πολίτης – ενήλικος ή ανήλικος – να έχει εκδώσει πρώτα ΑΦΜ. Ο Προσωπικός Αριθμός δεν αποδίδεται χωρίς ΑΦΜ σε καμία περίπτωση.  Ο πολίτης μπορεί να ακολουθήσει τα παρακάτω βήματα:

  1. Είσοδος στην πλατφόρμα: Η αυθεντικοποίηση γίνεται με τους προσωπικούς κωδικούς Taxisnet. Στη συνέχεια του αποστέλλεται SMS στο κινητό που έχει πιστοποιήσει στο Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας προκειμένου να υπάρχει ισχυρή ταυτοποίηση (2 επίπεδα ταυτοποίησης).
  2. Επιβεβαίωση στοιχείων: Το σύστημα εμφανίζει τα προσωπικά στοιχεία του πολίτη, όπως τηρούνται στα μητρώα του κράτους. Σε αυτό το στάδιο, ο πολίτης καλείται να τα επιβεβαιώσει.
  3. Επιλογή χαρακτήρων: Ο ενδιαφερόμενος επιλέγει τους δύο από τους τρεις αλφαριθμητικούς χαρακτήρες που θα προηγούνται του ΑΦΜ του.
  4. Ολοκλήρωση έκδοσης: Με την οριστικοποίηση της επιλογής, ο Προσωπικός Αριθμός εκδίδεται και είναι άμεσα διαθέσιμος στον πολίτη.

Για τους πολίτες που δεν είναι εξοικειωμένοι με τις ψηφιακές διαδικασίες, η έκδοση του Προσωπικού Αριθμού μπορεί να πραγματοποιηθεί και στα Κέντρα Εξυπηρέτησης Πολιτών (ΚΕΠ).

Πού Είναι Χρήσιμος ο Προσωπικός Αριθμός;

Ο Προσωπικός Αριθμός αποτελεί ένα ισχυρό εργαλείο που αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης και στη διευκόλυνση της καθημερινότητας του πολίτη. Η χρησιμότητά του εκτείνεται σε πολλούς τομείς:

  • Ενιαία Ταυτοποίηση: Ο ΠΑ θα λειτουργεί ως το μοναδικό “κλειδί” για την ταυτοποίηση του πολίτη σε όλες τις συναλλαγές του με φορείς του Δημοσίου, είτε πρόκειται για την εφορία, τα ασφαλιστικά ταμεία, τους δήμους ή οποιαδήποτε άλλη δημόσια υπηρεσία.
  • Καταπολέμηση της Γραφειοκρατίας: Η χρήση ενός και μόνο αριθμού θα μειώσει σημαντικά τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και θα επιταχύνει τις διαδικασίες, καταργώντας την ανάγκη προσκόμισης φωτοαντιγράφων ταυτότητας ή άλλων εγγράφων που πιστοποιούν διαφορετικούς αριθμούς μητρώου.
  • Βελτιωμένες Ψηφιακές Υπηρεσίες: Η διαλειτουργικότητα που επιτυγχάνεται μέσω του ΠΑ θα επιτρέψει στο κράτος να παρέχει πιο ολοκληρωμένες και εξατομικευμένες ψηφιακές υπηρεσίες στους πολίτες.
  • Διόρθωση Λαθών στα Μητρώα: Η διαδικασία έκδοσης του ΠΑ δίνει την ευκαιρία για την επισκόπηση και τη διόρθωση τυχόν λαθών ή ασυνεπειών που υπάρχουν στα στοιχεία των πολιτών στα διάφορα κρατικά μητρώα.
  • Ενσωμάτωση στις Νέες Ταυτότητες: Ο Προσωπικός Αριθμός θα αναγράφεται στις νέες ταυτότητες, καθιστώντας τις ένα ακόμα πιο ισχυρό και ολοκληρωμένο έγγραφο ταυτοποίησης.

Σε βάθος χρόνου, προβλέπεται η επέκταση της χρήσης του Προσωπικού Αριθμού και στον ιδιωτικό τομέα, όπως σε τράπεζες και τηλεπικοινωνιακούς παρόχους, απλοποιώντας περαιτέρω τις συναλλαγές σε όλες τις εκφάνσεις της καθημερινότητας. Η καθιέρωση του Προσωπικού Αριθμού αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς ένα πιο σύγχρονο, αποτελεσματικό και φιλικό προς τον πολίτη κράτος.

Υπεύθυνη δήλωση του ν.1599/1986: Διευκρινίσεις για την υποβολή και τη χρήση της (νέα εγκύκλιος)

Με εγκύκλιο του της 9ης Φεβρουαρίου του 2024 το Υπουργείο Εσωτερικών  παρέχει διευκρινίσεις για την υπεύθυνη δήλωση του άρθρου 8 του ν. 1599/1986 (Α΄ 75).

Αναλυτικά αναφέρονται τα παρακάτω :

Αναφορικά με το αντικείμενο του θέματος και προκειμένου να εφαρμόζεται η κείμενη νομοθεσία κατά ενιαίο και ομοιόμορφο τρόπο από όλες τις δημόσιες υπηρεσίες, θέτουμε υπόψη σας τα ακόλουθα:

Σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 3 του ν. 2690/1999, «Γεγονότα ή στοιχεία που δεν αποδεικνύονται από το δελτίο ταυτότητας ή από τα αντίστοιχα έγγραφα, αν ειδικές διατάξεις δεν ορίζουν διαφορετικά, γίνονται δεκτά βάσει υπεύθυνης δήλωσης του ενδιαφερομένου η οποία και διατυπώνεται σε προβλεπόμενο από τις σχετικές διατάξεις έντυπο. Ίδια δήλωση υποβάλλεται και όταν τα στοιχεία του δελτίου ταυτότητας για την οικογενειακή κατάσταση, τη διεύθυνση της κατοικίας και το επάγγελμα έχουν μεταβληθεί».

Επί ειδικότερων θεμάτων:

Α. Τύπος και υποβολή υπεύθυνης δήλωσης

Η υπεύθυνη δήλωση δύναται να είναι έγχαρτη ή ηλεκτρονική.

Η υπεύθυνη δήλωση του άρθρου 8 του ν. 1599/1986, μετά τη σχετική, από 21-12-2001 πράξη νομοθετικού περιεχομένου (Α΄ 288), συντάσσεται σε απλό φύλλο χαρτιού, διατίθεται δωρεάν και χρησιμοποιείται είτε αυτοτελώς, είτε ενσωματωμένη, όπου αυτό προσφέρεται, στα έντυπα των αιτήσεων τα οποία, σύμφωνα με το άρθρο 3 παρ. 3 του ν. 2690/1999, χορηγούνται υποχρεωτικά στους ενδιαφερομένους από τις δημόσιες αρχές, για όλα τα θέματα αρμοδιότητάς τους.

Τα έντυπα της υπεύθυνης δήλωσης και των αιτήσεων-υπευθύνων δηλώσεων διατίθενται και από το διαδίκτυο σε όλους τους ενδιαφερομένους.

Σε ό,τι αφορά την ηλεκτρονική υπεύθυνη δήλωση (e–dilosi) που εκδίδεται από την ειδική εφαρμογή της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr) ισχύουν τα αναφερόμενα στην υπ’ αριθμό 7335 ΕΞ 2020/23-3-2020 εγκύκλιο του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης (ΑΔΑ: Ω7ΖΨ46ΜΤΛΠ-ΡΥΦ).

Ιδιαιτέρως τονίζεται ότι σύμφωνα με τις διατάξεις που διέπουν την υπεύθυνη δήλωση, ΔΕΝ απαιτείται για την υποβολή της η βεβαίωση του γνησίου της υπογραφής του δηλούντος, εκτός εάν από ειδικότερες διατάξεις ορίζεται διαφορετικά.

Β. Συμπλήρωση και υπογραφή υπεύθυνης δήλωσης για λογαριασμό τρίτων

Αναφορικά με τη συμπλήρωση και υπογραφή για λογαριασμό τρίτων υπεύθυνων δηλώσεων, διευκρινίζονται τα εξής:

Σύμφωνα με την αριθμ. 563/2005 Γνωμοδότηση της Ολομέλειας του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, η οποία έχει γίνει αποδεκτή από τον αρμόδιο Υπουργό Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, «πρόσωπα εφοδιασμένα με πληρεξούσιο ειδικό για τη διεκπεραίωση μιας υπόθεσης και στα πλαίσια αυτής μπορούν να συμπληρώνουν και να υπογράφουν για λογαριασμό τρίτων υπεύθυνες δηλώσεις του άρθρου 8 του ν. 1599/1986. Τέτοιες δηλώσεις, επίσης, πολύ περισσότερο, μπορούν να υπογράφουν και πρόσωπα που χωρίς να συνδέονται ή να έχουν σχέση με τον χειρισμό οποιασδήποτε υποθέσεως, εξουσιοδοτούνται ειδικά για το σκοπό αυτό και στο σχετικό (ειδικό) πληρεξούσιο αναγράφεται επακριβώς το περιεχόμενο των δηλώσεων που πρόκειται να υπογράψουν».

Ως πληρεξούσιο νοείται είτε ιδιωτικό πληρεξούσιο, δηλαδή απλή εξουσιοδότηση που φέρει τη βεβαίωση γνησίου υπογραφής του εξουσιοδοτούντος, είτε συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο.

Σημειώνεται ότι, κατά την ως άνω γνωμοδότηση, μείζον και ουσιώδες είναι από την υπεύθυνη δήλωση να προκύπτουν τα στοιχεία τόσο του άμεσα ενδιαφερόμενου όσο και του πληρεξούσιου προσώπου. Η γνωμοδότηση δεν καθορίζει ρητά τον τρόπο συμπλήρωσης της υπεύθυνης δήλωσης, ούτε δεσμεύει τα εμπλεκόμενα μέρη, ως προς τη συμπλήρωσή της.

Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι είναι δυνατή η αναγραφή στα σχετικά πεδία της υπεύθυνης δήλωσης των στοιχείων είτε του εξουσιοδοτούμενου είτε του εξουσιοδοτούντος.

Γ. Χρήση υπεύθυνης δήλωσης

Με τις διατάξεις του άρθρου 1 του ν. 4250/2014 καταργήθηκε η υποβολή απλών αντιγράφων εγγράφων, συνοδευόμενων από την υπεύθυνη δήλωση του ν. 1599/1986, στην οποία ο ενδιαφερόμενος βεβαίωνε την ακρίβεια των στοιχείων. Όπως έχει γίνει δεκτό με την αιτιολογική έκθεση του νόμου, η υποβολή απλών ευανάγνωστων φωτοαντιγράφων των εγγράφων που έχουν εκδοθεί από τις δημόσιες υπηρεσίες και τους φορείς που υπάγονται στη συγκεκριμένη ρύθμιση, επέχει θέση υπεύθυνης δήλωσης του ενδιαφερομένου.

Προς αποφυγή περιττής επιβάρυνσης για τις διοικητικές αρχές, πρωτίστως όμως προς απαλλαγή των ενδιαφερομένων πολιτών και επιχειρήσεων από άσκοπη ταλαιπωρία, οι δημόσιες υπηρεσίες παρακαλούνται για την πιστή τήρηση των ανωτέρω.

Οι Διευθύνσεις Διοικητικού/Προσωπικού παρακαλούνται να κοινοποιήσουν, με κάθε πρόσφορο τρόπο, την παρούσα σε όλους τους υπαλλήλους αρμοδιότητάς τους. Τα Υπουργεία παρακαλούνται να κοινοποιήσουν την παρούσα εγκύκλιο στα Ν.Π.Δ.Δ. και Ν.Π.Ι.Δ. που εποπτεύουν. Επιπλέον, οι Αποκεντρωμένες Διοικήσεις παρακαλούνται να κοινοποιήσουν άμεσα την παρούσα εγκύκλιο στους ΟΤΑ α’ και β’ βαθμού αρμοδιότητάς τους.

Η παρούσα εγκύκλιος βρίσκεται αναρτημένη στην ιστοσελίδα του Υπουργείου μας (www.ypes.gr), στη διαδρομή: Έργο & Δράσεις – Δημόσια Διοίκηση – Απλούστευση Διαδικασιών.

Η Υφυπουργός

Παρασκευή Χαραλαμπογιάννη